//]]>

Như Lý Tác Ý Là Gì?


Cạp nhật 19/7/2018
Theo Dòng Lịch Sử
Khi chưa hiểu gì về đạo phật, nói đúng hơn là không biết học kinh phật là như thế nào và bắt đầu từ đâu, chúng tôi mới đặt ra câu hỏi:
- Đức Phật ngồi dưới gốc cây Bồ Đế suốt 49 ngày đêm để Thiền định, nhằm tìm ra con đường giãi thoát và giác ngộ, sao hay quá vậy? Ngài có phép tắc nào chăng, hoặc được chư Thiên trợ giúp, chứ kẻ phàm phu mà ngồi ngoài sân chưa được 5 phút đã bị 'Muỗi' cắn chịu không nỗi?
Đức Phật là con người bình thường, mọi nổ lực và cố gắng trong hành trình mong cầu sự giác ngộ của Ngài không có nhờ vả bất cứ ai!
 Tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính mình, không nương tựa một điều gì khác.
Nếu nói là, nhờ năng lực của Tứ Thần Túc hay còn gọi là Tứ Như Ý Túc, là một tâm bất động trước các ác pháp và cảm thọ, thì khó quá vì người đã có Tứ Thần Túc thì thuộc các nhà tu tập đỉnh cao rồi, khả năng này không dể gì ai cũng có được. Thiết nghĩ, nếu như lý tác ý của Hành giả có phát huy tác dụng thì tự thân Hành giả có thể phát ra một từ trường cần thiết để con muổi hay bất cứ vật gì từ bên ngoài không thể đến gần được.

Như Lý Tác Ý Là Gì?
Như lý tác ý được dịch từ cụm từ Pāli : Yoniso-manasikāra.
Yoni có nghĩa là căn nguyên, chỗ của sự sinh tồn... Yoniso là đúng đắn, đúng lẽ thật, đúng như chơn, như thật.
Manasikāra là hướng tâm, khởi tâm hay tác ý.
Yoniso-manasikāra: Nghĩa là khởi tâm để ý tới một đối tượng, đúng với lẽ thật, đúng với cái như thực.
Ta có thể hiểu: Như lý -Như là chân lý, ở đây là chân lý Tứ Diệu Đế .Khi ta tác ý có nghĩa là ta mở đầu cho một niệm, mà niệm đó` phù hợp với tinh thần và giáo lý của đạo phật thì được gọi là Như Lý Tác Ý hoặc là Như Pháp Tác Ý.
Khéo tác ý (Yonisomanasikāra), biết dùng trí tuệ suy luận, nhận xét một cách khôn khéo.
"Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Người pháp môn phòng hộ tất cả lậu hoặc". Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói". -"Thưa vâng, bạch Thế Tôn". 
Này các Tỷ-kheo, Ta giảng sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho
người không biết, cho người không thấy. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự diệt tận các lậu hoặc cho
người biết, cho người thấy: có như lý tác ý và không như lý tác ý.
- Này các Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, các lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng trưởng. 
- Này các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được trừ diệt.
Ý của lời kinh là nếu chúng ta không quán các lậu hoặc (phiền não) mọi lúc mọi nơi, để hiểu được các lậu hoặc này phát xuất từ đâu, có phải là từ "tham, sân, si" của chính bản thân mình mà ra? Nếu ta thường xuyên phân tích và suy nghĩ được như vậy (tu định vô lậu) thì theo thời gian chúng ta sẻ trừ diệt được các lậu hoặc đó, có nghĩa là chúng ta đã từ bỏ được phiền não.

Thế nào là cho người biết, cho người thấy?
Chúng ta phải tỉnh giác trong mọi hành động, việc làm, lời nói, trong mọi hoàn cảnh dù rằng có xảy ra bất cứ tình huống nghiệt ngã như thế nào chăng nữa, phải nhiệt tâm tỉnh giác, chánh niệm để khắc phục tham ưu ở đời. Nói đúng hơn, biết chấp nhận để vượt qua.
- Cho người biết: Là biết lẻ thật của cuộc đời này, không nên tin vào những chuyện mù quáng, vô căn cứ, không đúng với sự thật.
- Cho người thấy: Thấy "dục lậu, hửu lậu, vô minh lậu", ngoài chánh niệm thì pháp Như Lý Tác Ý chính là công cụ tuyệt vời giúp cho hành giả đoạn tận các lậu hoặc, sớm trở thành người tu chứng.
Như vậy, Như Lý Tác Ý là tất cả tinh hoa của đạo phật, mục đích của người tu hành là loại bỏ các lậu hoặc, mà hành giả không thông qua pháp như pháp tác ý thì khó mà sử dụng các pháp môn khác nào được hửu hiệu hơn.
Người tu tập theo đạo phật có một khó khăn nhất là ở trong giai đoạn đầu, làm thế nào để từ bỏ tham, sân, si? Mỗi khi có một niệm ác khởi lên ta phải biết cách đoạn trừ nó. Nhưng không phải niệm ác nào cũng cần phải loại bỏ ngay bằng pháp Như Lý Tác Ý.
➽ Này các Tỷ-kheo, có những lậu hoặc phải do Tri kiến được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do Phòng hộ được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do Thọ dụng được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do Kham nhẫn được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do Tránh né được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do Trừ diệt được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do Tu tập được đoạn trừ.
Kinh Tất cả các lậu hoặc ((Sabbàsava Sutta).
Hành giả thấy không, cái "Rựa" của người nông dân dù có sắc bén cho mấy thì công dụng của nó chỉ dùng để chặt cây, phát nương, rẩy mà thôi, còn các nhu cầu khác trong việc đồng áng thì lại phải dùng những công cụ khác nhau như cái Cày, cái Bừa, con dao, cái Liềm, cây Quốc, cái Xẻng...
Người phật tử với một tấm lòng tu tập theo con đường mà Đức Phật đã trãi qua, trước hết phải thực hành "Chánh Niệm", luôn hoài niệm từ bỏ "tham, sân, si" để cho "tâm" trụ vững trước bảo giông của cuộc đời, dùng ý chí của con người (hay là năng lực của tâm) mà loại bỏ những phần không mong muốn còn lại.
Chánh niệm và Tác ý dẫu đi chung một con đường nhưng ý nghĩa thì không hoàn toàn giống nhau, Tác ý là sự mở đầu cho một niệm, Chánh niệm phát xuất từ Chánh Tri Kiến và Chánh Tư Duy.
Tác ý: Tác ý tức là khởi tâm để ý tới một đối tượng nào đó.
Tầm và Tứ: tức là suy nghĩ (liên tưởng) và tư duy
- Tầm (vitarka): nghĩa là hướng tâm đến đối tượng.
- Tứ (vicara): là gắn tâm trên đối tượng
Chánh niệm sẻ giúp tầm và tứ nhận ra đối tượng, hiểu đúng đối tượng.
Tác Ý Như thế Nào?
Pháp nào cần tác ý và pháp nào không cần tác ý:
"Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp không cần phải tác ý và vị này không tác ý? Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do vị ấy tác ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh... (như trên)... hay vô minh lậu chưa sanh được khởi, hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Ðó là những pháp không nên tác ý và vị ấy không tác ý. 
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý? Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do vị ấy tác ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh... (như trên)...hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt, đó là những pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý. Nhờ vị ấy không tác ý các pháp không cần phải tác ý, tác ý các pháp cần phải tác ý nên các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi và các lậu hoặc đã sanh được trừ diệt."
Như theo lời dạy trong kinh, Như lý tác ý chỉ dùng để ngăn chặn các ác, bất thiện pháp, ví dụ:
"các Hành đang trao đổi chất trong cơ thể, nếu phát hiện các vi khuẩn không cần thiết và gây hại cho cơ thể, hảy ngừng trao đổi chất với nó, vì các hửu lậu bị biến hoại là vô thường".
Còn "Chánh niệm" là nhắc nhở, nếu Hành giả làm một việc gì đó cảm thấy là sai, không đúng, nên tự mình nhắc nhở và môi trường mà chánh niệm thường thọ dụng là Tứ chánh cần.

Lời Kết
Như lý tác ý là một pháp tu của đạo phật, nhằm gạn đục khơi trong hầu mong loại bỏ tất cả các tạp chất, cặn bả trong tư duy của con người. Người học kinh phật thì mới hiểu pháp tu, cách phát triển các thiện pháp và ngăn chăn các bất thiện pháp ở mọi lúc, mọi nơi. Người không học kinh phật thì họ chưa hiểu được thế nào là thiện pháp, thế nào là bất thiện pháp, Do vậy, khi có một niệm khởi lên (một ý nghĩ, một sự hồi tưởng, một ký ức về một quá khứ xa xôi, nột niềm hy vọng ở một ngày mai hoặc là một vấn đề sắp được quan tâm trong hiện tại), họ cứ để niệm đó trôi theo dòng suy nghĩ, miên mang, bất tận. Nếu niệm đó là niệm chánh thì họ nhờ, nếu là niệm tà thì sẻ mang tội.
Thức ăn của Như lý tác ý chính là "Chánh Niệm", mà cội nguồn của chánh niệm là Chánh Tư Duy, cho nên khi có một tri kiến khởi lên thì chánh niệm phải nhờ chánh tư duy phân tích, suy xét sự thiệt hơn giữa đạo và đời, và lấy đó làm căn bản trong việc sử dụng thuật như lý tác ý thế nào là phải.
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa thân hành". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Bạch Thế Tôn nếu một thân hành nào khi hành trì, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm, thân hành như vậy không nên hành trì. Bạch Thế Tôn, và một thân hành nào khi hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng, thân hành như vậy nên hành trì.  (Kinh hành trì- không nên hành trì, Tôn giả Sariputta)
Sự tiếp xúc giữa lục căn và lục trần nói chung hay Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức nói riêng, khi nào nên hành trì và khi nào không nên hành trì? Hành trì khi thiện pháp tăng trưởng, bất thiện pháp thối giảm và không nên hành trì khi bất thiện pháp tăng trưởng và thiện pháp thối giảm.

Đọc Thêm:
- Chứng tâm giãi thoát, bài học đầu tiên: Chánh Niệm

Tài Liệu Tham Khảo:
- Kinh Nikaya, Trung Bộ Kinh - ND: Hòa Thượng Thích Minh Châu

0 nhận xét: