TỐI ĐA HÓA LỢI NHUẬN TRONG THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN VÀ CẠNH TRANH HOÀN HẢO


1. Ta có bốn dạng cấu trúc thị trường
 (Xem lại phần: Cạnh tranh độc quyền và cấu trúc thị trường)
⬧ Nếu chỉ có một doanh nghiệp thì đó là thị trường độc quyền.
⬧ Nếu chỉ có vài doanh nghiệp, thì đó là thị trường độc quyền nhóm.
⬧ Nếu có nhiều doanh nghiệp, thì chúng ta cần đặt thêm một câu hỏi nữa:
=> Các doanh nghiệp bán sản phẩm giống hệt nhau hay khác biệt? 
- Nếu các doanh nghiệp này bán sản phẩm khác biệt thì đó là thị trường cạnh tranh độc quyền.
- Nếu nhiều doanh nghiệp bán sản phẩm giống hệt nhau thì đó là thị trường cạnh tranh hoàn hảo.

2. Doanh nghiệp độc quyền bán
Đường cầu: Doanh nghiệp độc quyền bán là doanh nghiệp duy nhất cung ứng sản phẩm trên thị trường do đó đường cầu của doanh nghiệp độc quyền chính là đường cầu thị trường.
Nguyên tắc tối đa hóa lợi nhuận:
 🔸 Để tối đa hóa lợi nhuận, doanh nghiệp độc quyền sẻ sản xuất tại mức sản lượng mà ở đó chi phí biên bằng doanh thu biên (MC = MR).
 🔸 Để tối đa hóa lợi nhuận, doanh nghiệp cạnh tranh hoàn hảo sẻ sản xuất tại mức sản lượng mà ở đó chi phí biên bằng giá cả (MC = P). Bởi vì, trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo, giá cả được quyết định theo chi phí biên (MC).
Thặng dư sản xuất, thặng dư tiêu dùng và tổn thất xã hội
 🔸 Thặng dư tiêu dùng (CS) là phần diện tích dưới đường cầu và trên đường giá (giá cân bằng) và trục tung.
 🔸 Thặng dư của người sản xuất (PS) là phần diện tích trên đường cung, dưới đường giá (giá cân bằng) và trục tung.
 🔸Tổn thất vô ích (DWL) = CS - PS

H1
 Tổn thất vô ích là gì?
Đây chính là tổn thất xã hội, ví dụ: Nếu chính phủ qui định giá trần, thì giá trần sẻ giúp cho người tiêu dùng nhận được 50$ (+50), vì giá rẻ hơn và nhà sản xuất mất đi 70$ (-70). Vậy thì còn 20$ biến đi đâu, xin thưa, nó chính là tổn thất của xã hội.
Trong các bài toán chúng ta được học về chuyên ngành kinh tế, thì ngoài việc để cho thị trường tự quyết định theo qui luật cung cầu, nếu chính phủ tham gia vào bất cứ tình huống nào, chẳng hạn, qui định giá sàn, giá trần, đóng thuế,...đều gây ra tổn thất vô ích.

Theo (H1) → Trong điều kiện cạnh tranh hoàn hảo:
Thặng dư tiêu dùng CSSAP1E
 🔸 Thặng dư tiêu dùng (CS) là phần diện tích dưới đường cầu và trên đường giá (giá cân bằng) và trục tung.
Thặng dư sản xuất PSSBP1E
 🔸 Thặng dư của người sản xuất (PS) là phần diện tích trên đường cung, dưới đường giá (giá cân bằng) và trục tung. Vì đường biểu diễn vẻ liên đới quan hệ giữa cạnh tranh hoàn hảo và thị trường độc quyền, nên đường cung (S) được thay bằng đường chi phí biên (MC) và đường cầu được thay bằng giá (P).
Phúc lợi xã hội ròng NSB1 = CS+ PSSAP1SBP1= SABE
Trong điều kiện độc quyền hoàn toàn:
Thặng dư tiêu dùng CS= SAFP*
Thặng dư sản xuất   PS= SBP*FK
Phúc lợi xã hội ròng NSB2 = CS+ PS= SABKF
Tổn thất xã hội của độc quyền:
DWL = NSB1 - NSB2 = SFEK

H2: Thặng dư tiêu dùng (CS), Thặng dư sản xuất (PS), Tổn thất vô ích (DWL)
3. Thuế Chính phủ
Thuế Chính phủ không phụ thuộc vào mức sản lượng mà doanh nghiệp sẽ sản xuất (đây chính là điều nghịch lý nếu ta áp dụng vào thực tế). Khoản thuế này được coi như là chi phí cố định, nó không ảnh hưởng đến quyết định của doanh nghiệp trong việc quyết định sản xuất bao nhiêu sản phẩm và bán ở mức giá bao nhiêu. Do đó doanh thu của doanh nghiệp sẻ được tính bằng giá mới và lượng mới, lợi nhuận giảm bằng đúng lượng thuế mà chính phủ thu được.

Bài Toán Ứng Dụng
Một doanh nghiệp độc quyền có hàm tổng chi phí TC = Q+20Q +8.700 và hàm doanh thu trung bình P = -2Q +440.
Anh/Chị hãy xác định mức sản lượng sản xuất, giá bán, lợi nhuận của doanh nghiệp và tổn thất xã hội trong hai trường hợp dưới đây:
a. Doanh nghiệp không bị chính phủ đánh thuế.
b. Doanh nghiệp bị chính phủ đánh thuế theo sản lượng là t = 60 đơn vị tiền/đơn vị sp.

Bài giãi:
Tối đa hóa lợi nhuận của doanh nghiệp độc quyền và tổn thất xã hội:
a) Khi DN không bị chính phủ đánh thuế.
- Doanh nghiệp độc quyền phải sản xuất ở mức sản lượng: MC = MR
Mà: TC = Q+ 20Q + 8700 → MC = (TC)' =  2Q + 20
TR = (-2Q + 440)*Q = -2Q + 440Q
MR = (TR)' = -4Q + 440
Vì MC = MR =>
2Q + 20 = -4Q + 440 => Q = 70 đvsp và P = 300 đvt/đvsp
- Lợi nhuận của DN:
∏ = TR - TC = 300*70 - 15000 = 6000 đvt
- Tổn thất xã hội (DWL): Chính là SABC
DWL = 1/2*(300-160)*(105-70) = 2450 đvt
H2
b) Khi DN bị chính phủ đánh thuế.
Nếu doanh nghiệp bị đánh thuế t = 60 đvt/đvsp
Đường chi phí biên mới của doanh nghiệp:
MC’ = 2Q + 20 + 60 = 2Q + 80
Để tối đa hóa lợi nhuận doanh nghiệp sẽ sản xuất tại mức sản lượng sao cho:
MR = MC’, ta có:
2Q + 80 = -4Q + 440 => Q = 60 và P = 320

H3: Đường chi phí biên dịch sang bên trái
Lợi nhuận của doanh nghiệp:
∏' = TR – TC – T = 60 * 320 – (60+ 20.60 + 8700) – 60.60
= 19200 –13500 – 3600 = 2100 đvt
- Tổn thất xã hội trong trường hợp có thuế là diện tích tam giác HKB
DWL = ½ (320 – 140)*(105 – 60) = 4050 đvt

0 nhận xét: