CÁCH TÍNH GDP THEO CÁC PHƯƠNG PHÁP KHÁC NHAU



I/ SẢN LƯỢNG QUỐC GIA
1/ Khái niệm tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và các yếu tố cấu thành:
GDP (Gross Domestic product): là giá trị bằng tiền của toàn bộ sản phẩm cuối cùng được sản xuất ra trên lãnh thổ của một nước tính trong khoảng thời gian nhất định, thường là một năm.
- GDP thể hiện mức sản xuất do các DN đóng trên lãnh thổ của một nước tạo ra.
- GDP chỉ bao gồm sp cuối cùng, chứ không bao gồm sp trung gian.
+ Sản phẩm trung gian: Sản phẩm đóng vai trò là yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất và được sử dụng hết trong quá trình đó.
+ Sản phẩm cuối cùng: Sản phẩm mà người sử dụng cuối cùng mua.
- GDP gồm sp hoàn chỉnh được sản xuất ra trong năm hiện hành và có thể được bán ở năm sau.
- GDP không bao gồm hàng hóa được sản xuất ở năm trước.
2/ Khái niệm tổng sản phẩm quốc dân (GNP) và các yếu tố cấu thành:
GNP: (Gross National Product ) Tổng sản phẩm quốc dân hay còn gọi là tổng sản phẩm quốc gia: Là chỉ tiêu phản ánh giá trị bằng tiền của toàn bộ sản phẩm cuối cùng do công dân một nước sản xuất ra trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm.
3/ Điểm giống và khác nhau giữa GDP và GNP:
- Giống nhau: Cả hai chỉ tiêu này điều nhằm đo lường sản phẩm cuối cùng của nền kinh tế.
- Khác nhau:
+ GDP: Tính theo lãnh thổ của một nước
+ GNP: Tính theo quyền sở hữu của công dân một nước
4/ Công Thức: Mối quan hệ giữa GDP và GNP
GNP = GDP + Thu nhập từ các yếu tố xuất khẩu - Thu nhập từ các yếu tố nhập khẩu
GNP = GDP + NIA (NIA = X-M)
NIA: Hiệu số giữa thu nhập từ các yếu tố xuất khẩu và thu nhập từ các yếu tố nhập khẩu được gọi là thu nhập ròng từ nước ngoài (Net Income Abroad)

II/ CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN KHÁC:
1/ Sản phẩm quốc dân ròng (NNP  - Net National Product)
a/Khái niệm:
NNP là giá trị bằng tiền của phần giá trị mới do công dân một nước tạo ra tính trong khoảng thời gian nhất định, thường là một năm.
b/ Cách tính:
NNP = GNP - De
Trong đó:
GNP: Tổng sản phẩm quốc dân, De : Khấu hao
2/ Sản phẩm quốc nội ròng (NDP - Net Domestic Product)
a/ Khái niệm:
NDP là giá trị bằng tiền của phần giá trị mới được tạo ra trong quá trình sản xuất sản phẩm. Nó không kể đến sản phẩm trung gian và khấu hao tài sản cố định.
b/ Cách tính:
NDP = GDP - De
NDP có thể tính theo 2 loại giá:
- Giá thị trường (mp)
- Giá yếu tố sản xuất (fc)
2/ Tổng Thu nhập Quốc dân (GNI:  Gross National Income): 
GNI=GDP+NIA
3/Thu nhập quốc dân (NI: National Income):
NI = NNPfc = NNPmp - Ti
Trong đó,
Thu nhập quốc dân (NI): là tổng thu nhập mà công dân một nước tạo ra trong quá trình sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Nó khác với sản phẩm quốc dân ròng ở chỗ không bao gồm các khoản thuế gián thu (Ti)
4/ Thu nhập cá nhân (PI: personal Income)
PI: Phản ánh phần thu nhập thực sự được phân chia cho các cá nhân trong xã hội.
Lượng thu nhập mà công dân một nước tạo ra là (NI), chưa chắc được phân chia hết cho cá nhân vì DN còn phải trích nộp một phần lợi nhuận cho chính phủ và giử lại một phần lập quỉ tại DN. Mặc khác một số cá nhân trong xã hội còn nhận được các khoản chuyển nhượng (Tr) của chính phủ.
                                                                      PI = NI – Pr* + Tr
Trong đó: Pr* là phần doanh lợi không chia (lợi nhuận gửi lại) và phải nộp cho chính phủ.
5/ Tiêu dùng: C (consumption)
Là lượng tiền để mua: quần áo, sách vở, lương thực, du lịch,…(tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ cuối cùng trong khu vực tư nhân).
6/ Tiết kiệm: S (saving): Là lượng tiền còn lại sau khi tiêu dùng. 
7/ Đầu tư của doanh nghiệp: I ( Investment)
Là các khoản tiền mà các nhà DN chi ra để mua:
+ Tài sản tư bản mới: máy móc, thiết bị, nhà xưởng,…
+ Giá trị hàng tồn kho.
Xét về nguồn vốn đầu tư:
- Đầu tư ròng: In (đầu tư mở rộng): mở rộng quy mô sản xuất, tăng khả năng sản xuất của nền kinh tế, từ 3 nguồn:
+ Vay tiền tiết kiệm từ các hộ gia đình
+ Lấy từ hàng hóa tồn kho
+ Lợi nhuận không chia cho các cổ đông
                            I = De + In
       Trong đó:
                         De : khấu hao

III. CÁC PHƯƠNG PHÁP & MÔ HÌNH TÍNH GDP, GNP
 1/ Các phương pháp tính GDP
-         Phương pháp chi tiêu:
                                                  GDPmp  = C + I + G + X- M
Hãy tưởng tượng nền kinh tế của chúng ta có 3 khu vực: hộ gia đình, khối doanh nghiệp, và nhà nước. Cả ba khu vực này đều cần chi tiêu. Hộ gia đình mua gà. Doanh nghiệp mua máy ấp trứng gà. Và nhà nước mua điện để cung cấp cho nền kinh tế nuôi gà. Như vậy, nền kinh tế có ba luồng chi tiêu là chi tiêu hộ gia đinh (Consumption, C), chi tiêu doanh nghiệp (Investment, I) và chi tiêu chính phủ (Government spending, G). Ngoài ra chúng ta còn có những chi tiêu của người nước ngoài đối với những sản phẩm trong nước, ví dụ xuất khẩu gà (Export). Và nếu chúng ta mua của người nước ngoài, ví dụ trứng gà nhập từ Trung Quốc (Import), thì sẽ phải loại trừ ra khỏi GDP do trứng gà đó được sản xuất trong phạm vi quốc gia Trung Quốc. Đây là cách hiểu về GDP đơn giản nhất về mặt kinh tế.

-         Phương pháp thu nhập ( phương pháp phân phối)
                                                  GDPmp  De + W + R + I + Pr + Ti

🔹Trong đó:
De: Khấu hao
W: Tiền lương
R: Tiền thuê
i: Tiền lãi
Pr: Lợi nhuận
🔸 Lợi nhuận (pr) là khoản thu nhập còn lại sau khi trừ đi các chi phí sản xuất. Có thể phân chia lợi nhuận làm 3 phần:
- Các khoản nộp cho chính phủ như thuế thu nhập doanh nghiệp, nộp phạt, đóng góp vào quỷ công ích...
- Lợi nhuận giử lại (lợi nhuận không chia)
- Phần chia cho cá nhân.
Khái niệm lợi nhuận này, chính là lợi nuận trước thuế.
Nếu hiểu rằng mọi sản phẩm bán ra đều có người mua, và chi tiêu của người này sẽ là thu nhập của người khác, ta có thể dễ dàng tưởng tượng rằng mọi chi tiêu kể trên đều có thể chuyển thành thu nhập của một đối tượng nào đó trong nền kinh tế. Khi đó, GDP của nền kinh tế sẽ là sự tổng hợp thu nhập bao gồm: lợi nhuận của doanh nghiệp khi doanh nghiệp bán gà (profit), lương của người chăm nuôi chuồng gà (wages), lãi suất cho thuê đất hay nông trại (interest payments, rents).

-         Phương pháp giá trị gia tăng (Phương pháp sản xuất)
                                             GDPfc IVA + AVA + SVA
Cuối cùng, phương pháp giá trị gia tăng là cách tính GDP dựa trên giá trị gia tăng của hàng hóa và dịch vụ được tạo ra trong toàn bộ nền kinh tế.
             Ký hiệu:
IVA: gtgt của khu vực công nghiệp
AVA: gtgt của khu vực nông nghiệp
SVA: gtgt của khu vực dịch vụ
mp : Giá thị trường
fc : Giá yếu tố sản xuất

Bài tập ứng dụng (1)

Hãy xem xét một nền kinh tế đơn giản bao gồm các hộ gia đình (H), chủ nhà máy xay bột (M) và chủ lò bánh mì (B). H mua bánh mì từ B với giá là 100 và bột mì từ M với giá là 10 (như là những khoản chi tiêu vào sản phẩm cuối cùng). B mua bột mì từ M với giá 40 để làm ra bánh mì. Giả sử M không sử dụng các sản phẩm trung gian nào khác. Cả hai B và M đều nhận dịch vụ lao động và vốn từ H; B đã thanh toán cho H các khoản bao gồm: 30 cho chi phí thuê lao động và 30 cho dịch vụ vốn. Tương tự M đã thanh toán cho H các khoản bao gồm :40 cho chi phí thuê lao động và 10 cho thuê vốn. Hãy tính GDP của nền kinh tế này theo 3 phương pháp khác nhau. Nhận xét về kết quả tính toán được của bạn?

Bài giãi

 1. Tính GDP theo phương pháp chi tiêu
GDP = C + I + G ( ở đây chỉ có hộ gia đình, I = 0, G = 0)
GDP = 10 + 100 = 110
2. Tính GDP theo phương pháp thu nhập (hay Phương pháp Phân phối): 
Trong cách tính theo phương pháp phân phối, thay vì phải xem xét ai mua sản phẩm, chúng ta có thể tìm hiểu xem ai sẻ được trả tiền để sản xuất ra sản phẩm, ta có bảng sau:

Tên
Chi phí thuê lao động
Dịch vụ vốn
H nhận
B
30
30
60
M
40
10
50
Tổng số tiền H được nhận để sản xuất:
110

 GDP = (40 + 30) + (10 + 30) = 110 

Sơ đồ biểu diễn
3. Tính GDP theo phương pháp giá trị gia tăng (hay phương pháp sản xuất): 
Không phải tất cả các giao dịch trên thị trường đều được tính đủ giá trị vào GDP. Nếu làm như vậy thì cùng một sản phẩm có thể tính trùng nhiều lần. Do vậy để có một số đo GDP chính xác, chúng ta phải phân biệt giữa hàng hóa trung gian và hàng hóa được mua để sử dụng làm đầu vào để sản xuất ra sản phẩm khác và chỉ sử dụng một lần trong quá trình sản xuất.
Ta có:
- B mua bột mì từ M với giá 40, và bán cho H với giá 100, B thu được 60
- H được M thanh toán 40 cho chi phí thuê lao động, và 10 chi phí vốn, H thu được 50
(10 + 40) + (100 – 40) = 110 
Cả ba phương pháp tính đều cho kết quả như nhau là GDP = 110

Bài tập ứng dụng (2)

Có một quốc gia tên là “Nước Chuối” trên đó có một nông trại trồng chuối và một xưởng sản xuất nước chuối ép. Người dân ở đất nước này chủ yếu sống bằng nước chuối ép. Năm 2012, nông trại trồng được 10 tấn chuối, và bán toàn bộ số chuối này cho xưởng ép nước chuối với giá 1 triệu đồng/tấn. Xưởng sản xuất ra 3 thùng nước chuối ép, và bán cả 3 thùng nước chuối ép này với giá 11 triệu đồng/thùng (bao gồm 10 triệu/thùng + 1 triệu tiền thuế gián thu phải nộp cho chính phủ mỗi thùng). Nông trại trả lương tổng cộng là 6 triệu đồng. Xưởng ép nước chuối trả lương toàn bộ là 10 triệu đồng, và chi phí khấu hao là 4 triệu đồng. Ngoài ra, không còn chi phí nào khác. Cả nông trại và xưởng ép nước chuối giữ lại 50% lợi nhuận và trả hết phần còn lại cho cổ đông là tất cả các hộ gia đình sinh sống trên đất nước này. Sau khi nhận tiền lương và cổ tức, các hộ gia đình trả 10% thuế thu nhập từ tổng thu nhập của họ cho chính phủ. Chính phủ mua 1 thùng nước chuối ép. Xưởng cũng không phải trả bất kỳ khoản thuế trực thu nào từ số lợi nhuận giữ lại. Giả sử đây là một đất nước không giao dịch với bên ngoài.

Bài giãi

a. Hãy tính GDP bằng phương pháp giá trị gia tăng? GNI bằng bao nhiêu? 

Tên
Gía giao dich
Giá trị gia tăng
Nông trại bán được
10x1 = 10 triệu
10 triệu
Xưởng ép NC
3x11 = 33 triệu
23 triệu
Tổng thu
43 triệu
33 triệu

GDP = VAnông trại + VAxưởng ép = 10 * 1 + (3*11 – 10*1) = 33 (triệu đồng) Do đây là một nền kinh tế đóng nên GNI = GDP = 33 triệu đồng
* Nếu chúng ta tính tổng thu là 43 triệu thì không đúng, vì 43 triệu đồng có cả số tiền mà nông trại bán 10 tấn chuối, đây chính là chi phí trung gian mà xưởng ép không thể tính vào.
 b. Sản phẩm quốc nội ròng NDP? 
NDP = GDP – De (Khấu hao) = 33 – 4 = 29 triệu đồng 
c. Tổng thu nhập của chính phủ? 
Thu nhập của chính phủ = Thuế gián thu + Thuế trực thu.
- Thuế gián thu là thuế đánh vào việc mua bán các thùng nước chuối ép: 3 * 1 = 3 triệu đồng
- Thuế trực thu là thuế đánh vào thu nhập của hộ gia đình. Lợi nhuận của nông trại:
 10*1 – 6 = 4 triệu đồng Lợi nhuận của xưởng ép: 11*3 – 1*3 – 10 - 10 – 4 = 6 triệu đồng
- Tổng lợi nhuận của nông trại và xưởng ép: 4 + 6 = 10 triệu đồng
- Cổ tức hộ gia đình nhận được: 10 * 50% = 5 triệu đồng 
- Tiền lương hộ gia đình nhận được: 6 + 10 = 16 triệu đồng
- Tổng thu nhập của hộ gia đình: 5 + 16 = 21 triệu đồng Thuế trực thu: 21 * 10% = 2.1 triệu đồng Tổng thu nhập của chính phủ = Thuế gián thu + Thuế trực thu = 3 + 2.1 = 5.1 triệu đồng 
d. Ngân sách của chính phủ? 
Ngân sách chính phủ = Thu – Chi = 5.1 – 11 = - 5.9 triệu đồng (11 triệu là số tiền chính phủ chi mua chuối)
Vậy ngân sách chính phủ thâm hụt 5.9 triệu đồng
e. Thu nhập khả dụng của hộ gia đình? 
DI = PI - Thuế cá nhân
Thu nhập khả dụng (DI) = Tổng thu nhập – Thuế = 21 – 2.1 = 18.9 triệu đồng
f. Nền kinh tế thực của nước này có thay đổi không? Giải thích? 
Nền kinh tế thực của nước này chỉ phụ thuộc vào số lượng chuối và thùng nước ép chuối sản xuất ra. Vì vậy khi sản lượng như cũ thì nền kinh tế thực của nước này không đổi, bất kể giá cả thay đổi như thế nào. 
g. GDP danh nghĩa năm 2013 là bao nhiêu? Tỷ lệ lạm phát là bao nhiêu? 
Giá chuối: 1*1.1 = 1.1 triệu đồng/ tấn Giá nước ép chuối: 11*1.1 = 12.1 triệu đồng / tấn
GDP danh nghĩa năm 2013: GDP2013 = 10*1.1 + (3*12.1 – 10*1.1) = 36.3 triệu đồng Vì giá tất cả hàng hóa đều tăng 10% nên tỷ lệ lạm phát trong năm 2013 là 10%.
 h. GDP thực năm 2013 theo giá 2012 là bao nhiêu? 
GDP thực năm 2013 tính theo giá 2012 là: GDP thực 2013 = GDP 2013 / 1.1 = 36.3 / 1.1 = 33 triệu đồng.


QUY ĐỊNH NỘI DUNG CHỈ TIÊU THỐNG KÊ THUỘC 

HỆ THỐNG CHỈ TIÊU THỐNG KÊ QUỐC GIA
Số: 97/2016/NĐ-CP


Tài Khoản quốc gia (Update 27/4/2017)
Tổng sản phẩm trong nước (GDP)
1. Khái niệm, phương pháp tính

Tổng sản phẩm trong nước là giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ cuối cùng được tạo ra của nền kinh tế trong một Khoảng thời gian nhất định (quý, năm). Điều này có nghĩa trong GDP không tính các giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ đã sử dụng ở các khâu trung gian trong quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm. GDP biểu thị kết quả sản xuất do các đơn vị thường trú tạo ra trong lãnh thổ kinh tế của một quốc gia.
Nội dung tổng quát của GDP được xét dưới các góc độ khác nhau:
- Xét dưới góc độ sử dụng (chi tiêu): GDP là tổng cầu của nền kinh tế gồm tiêu dùng cuối cùng của hộ dân cư, tiêu dùng cuối cùng của Nhà nước, tích lũy tài sản và chênh lệch xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ.
- Xét dưới góc độ thu nhập, GDP gồm thu nhập của người lao động từ sản xuất, thuế sản xuất, khấu hao tài sản cố định dùng cho sản xuất và giá trị thặng dư sản xuất trong kỳ.
- Xét dưới góc độ sản xuất: GDP bằng giá trị sản xuất trừ đi chi phí trung gian.
Phương pháp tính:
a) Theo giá hiện hành
Có 3 phương pháp tính tổng sản phẩm trong nước
- Phương pháp sản xuất: Tổng sản phẩm trong nước bằng tổng giá trị tăng thêm theo giá cơ bản của tất cả các ngành kinh tế cộng với thuế sản phẩm trừ đi trợ cấp sản phẩm.
Công thức tính:
Tổng sản phẩm trong nước (GDP)
=
Tổng giá trị tăng thêm theo giá cơ bản của tất cả các ngành
+
Thuế sản phẩm
-
Trợ cấp sản phẩm
- Phương pháp thu nhập: Tổng sản phẩm trong nước bằng Tổng thu nhập tạo nên từ các yếu tố tham gia vào quá trình sản xuất như lao động, vốn, đất đai, máy móc. Theo phương pháp này, tổng sản phẩm trong nước gồm 4 yếu tố: Thu nhập của người lao động từ sản xuất (bằng tiền và hiện vật quy ra tiền), thuế sản xuất (đã giảm trừ phần trợ cấp cho sản xuất), khấu hao tài sản cố định dùng trong sản xuất và thặng dư/ thu nhập hỗn hợp.
Công thức tính:
Tổng sản phẩm trong nước
=
Thu nhập của người lao động từ sản xuất
+
Thuế sản xuất (đã giảm trừ phần trợ cấp sản xuất)
+
Khấu hao TSCĐ dùng trong sản xuất
+
Thặng dư sản xuất hoặc thu nhập hỗn hợp
- Phương pháp sử dụng (chi tiêu): Tổng sản phẩm trong nước bằng tổng của 3 yếu tố: Tiêu dùng cuối cùng của hộ dân cư và nhà nước; tích lũy tài sản (tài sản cố định, tài sản lưu động và tài sản quý hiếm) và chênh lệch xuất, nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ.
Công thức tính:
Tổng sản phẩm trong nước
=
Tiêu dùng cuối cùng
+
Tích lũy tài sản
+
Chênh lệch xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ

b) Theo giá so sánh
Tổng sản phẩm trong nước (GDP) theo giá so sánh được tính gián tiếp bằng hiệu giữa giá trị sản xuất theo giá so sánh và chi phí trung gian theo giá so sánh (vì chỉ tiêu GDP hoặc giá trị tăng thêm không thể phân tích được thành các yếu tố giá và lượng, nên không có chỉ số giá phù hợp để giảm phát trực tiếp).
Thuế nhập khẩu của năm báo cáo theo giá so sánh được tính bằng công thức sau:
Thuế nhập khẩu năm báo cáo theo giá so sánh
=
Tổng giá trị nhập khẩu năm báo cáo theo giá so sánh
x
Thuế nhập khẩu năm báo cáo theo giá hiện hành
Trị giá nhập khẩu năm báo cáo theo giá hiện hành
Bên cạnh tính GDP theo giá so sánh bằng phương pháp sản xuất, có thể tính bằng phương pháp sử dụng. Tức là GDP theo giá so sánh bằng tổng cộng tiêu dùng cuối cùng theo giá so sánh, tích lũy tài sản theo giá so sánh và chênh lệch xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ theo giá so sánh.
Tiêu dùng cuối cùng theo giá so sánh được tính bằng cách chia tiêu dùng cuối cùng theo các nhóm sản phẩm hàng hóa và dịch vụ cho chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hoặc chỉ số giá sản xuất hàng hóa và dịch vụ của kỳ báo cáo so với kỳ gốc của các nhóm tương ứng.
Tích lũy tài sản theo giá so sánh được tính theo công thức sau:
Tích lũy tài sản của năm t theo theo giá so sánh theo loại tài sản
=
Tích lũy tài sản của năm t theo giá hiện hành theo loại tài sản
Chỉ số giá sản xuất theo loại tài sản của năm t so với năm gốc
Xuất, nhập khẩu hàng hóa theo giá so sánh:
Tổng giá trị xuất khẩu/nhập khẩu theo giá so sánh
=
Tổng giá trị xuất khẩu/nhập khẩu năm báo cáo tính bằng USD
Chỉ số giá xuất khẩu/nhập khẩu theo USD của năm báo cáo so với năm gốc x Chỉ số giá USD
Bài toán ôn tập:
- Quan hệ giữa sản lượng thực tế và sản lượng tiềm năng như thế nào?
- Tiêu dùng trung bình: APC- Tiết kiệm S - Cách tính MPC. MPS - Cách vẻ hàm tiêu dùng (C) và hàm tiết kiệm (S), Ở đây!
- Các đồng nhất thức phải biết trong kinh tế vĩ mô

Tài liệu tham khảo:
Nghị định CP
Bài tập: Nguồn Fulbright
 

0 nhận xét: